Wspomnień czar. Dublin. Maj. Co się u nas działo.

Jak wygląda nauka w Szwajcarii?

Struktura organizacyjna edukacji obowiązkowej.
Szkoły i przedszkola w Szwajcarii.

Myślę, że dzisiejsza lektura może być interesująca nie tylko w ramach ciekawostek o Szwajcarii, ale również na tle nowo rozgorzałych dyskusji o planowanej w Polsce, ponownej reformie szkolnej. A może tak zastosować szwajcarskie rozwiązanie i niech każde województwo ma własną politykę szkolna-przedszkolną?

 

Wolnoć Tomku w swoim…

 

Wiele razy podkreślałam, że kiedy pada pytanie „jak to wygląda w Szwajcarii?” lepiej zapytać „jak to wygląda w X kantonie?”, a czasami warto także zapytać „jak to wygląda w X gminie?”. Dzisiaj na podstawie kilku schematów chciałam Wam pokazać na czym min. polega autonomia szwajcarskich kantonów.

Powiedzmy, że kantony to takie odpowiedniki polskich województw. Wyobraźcie sobie, że Wasze dziecko chodzi do szkoły w województwie łódzkim. Nauczyciele mówią do niego po polsku. A aby wypełnić obowiązek szkolny, latorośl musi skończyć 6 lat szkoły podstawowej i 3 lata gimnazjum.

A teraz sobie wyobraźcie, że gdy dziecko skończyło szkołę podstawową musicie się przeprowadzić do Gdańska. A tutaj nauczyciele mówią po niemiecku. (Tak nadal mówimy o Polsce). W dodatku szkoła podstawowa skończyła się na 5 klasie. Wyobraziliście to sobie?

A teraz wyobraźcie sobie, że każde województwo, może posługiwać się jednym z trzech różnych języków, a struktura szkolno-przedszkolna zależy od władz województwa i nie jest jednolita dla całego kraju. Daruję Wam zastanawianie się nad różnicami między powiatami.

Mieszkając w Szwajcarii nic nie trzeba sobie wyobrażać. W Szwajcarii to się dzieje. 26 kantonów ustala własną strukturę szkolną na poziomie nauczania obowiązkowego (obligatorisch), gwarantowanego przez państwo.

 

Dlatego mając dzieci, które chcemy posłać do szwajcarskiej szkoły czy przedszkola (nie mówię o prywatnych i międzynarodowych placówkach) warto sprawdzić jak wygląda struktura i obowiązek szkolny w danym kantonie, a nawet dokładniej – w miejscu planowanego zamieszkania.

 

przedszkole i szkoła nauka w Szwajcarii

 

W jakim języku nauczają w szwajcarskiej szkole?

Kryterium – język kantonu. To taki język będzie językiem wykładowym. Chociaż w Szwajcarii obowiązują cztery języki urzędowe, zasadniczo kantony dzielą się na niemieckojęzyczne, francuskojęzyczne i włoskojęzyczne.

Przykład:

język niemiecki
kanton Berno
język francuski
kanton Vaud
język włoski
kanton Ticino
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-BERN
SYSTÈME-ÉDUCATIF-DU-CANTON-DE-VAUD
SISTEMA-EDUCATIVO-DEL-CANTONE-TICINO-

Pocieszający jest zapewne fakt, że w aż 21 kantonach znajdziemy „państwowe” szkoły i przedszkole, gdzie językiem wykładowym jest język niemiecki.

Ale uwaga! W Szwajcarii mamy trzy kantony dwujęzyczne. W kantonach: Berno, Fryburg i Valais nie mogli się zdecydować czy wybrać język niemiecki czy francuski. Dlatego nauka w szkołach może się odbywać w jednym z tych dwóch języków. Trzeba zatem przyjrzeć się konkretnej gminie!

 


Ile lat trwa szkoła podstawowa w Szwajcarii?

Kryterium – struktura, tzn. ilość lat nauki na poszczególnych szczeblach w ramach kształcenia obowiązkowego. Czyli prościej – ile klas trzeba skończyć na danym poziomie. Dla uproszczenia szczeble te nazwijmy: przedszkole (kolor różowy na schemacie), szkoła podstawowa (kolor żółty), gimnazjum (kolor beżowy).

Układ lat na poszczególnych szczeblach nauki przedstawia się następująco:

  • struktura wzorowana na niemieckiej: 2+6+3
  • struktura wzorowana na francuskiej: 4+4+3
  • struktura wzorowana na włoskiej: 7+2+2

Przykład:

system niemiecki
kanton Solura
system francuski
kanton Genewa
system włoski
kanton Ticino
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-SOLOTHURN
SYSTÈME-ÉDUCATIF-DU-CANTON-DE-GENÈVE
SISTEMA-EDUCATIVO-DEL-CANTONE-TICINO-

W tym przypadku ważna, a dla niektórych pocieszająca (lub odwrotnie) może być taka statystyka:

  • Ticino to jedyny kanton z systemem i językiem włoskim,
  • tylko w 6 kantonach (Fryburg, Genewa, Jura, Neuchatel, Vaud, Valais) obowiązuje system francuski,
  • w 19 kantonach zastaniemy modyfikacje systemu niemieckiego.

We wszystkich kantonach z systemem niemieckim szkoła podstawowa ma 6 klas! Co do niedawna nie było wcale oczywiste. Np. w naszym kantonie dopiero od dwóch lat mamy 6 stopniową szkołę podstawową. Wcześniej nauka kończyła się na klasie 5.

 

Ile lat trzeba się uczyć w Szwajcarii?

Kryterium – obowiązkowa ilość lat nauki. W Szwajcarii większość kantonów zapewnia i zobowiązuje do 11 lat edukacji. Są jednak kantony, w których obligatoryjna nauka trwa 9 lub 10 lat. Różnice wynikają zazwyczaj z faktu, czy nauka w przedszkolu traktowana jest jako obowiązkowa.

Przykład:

przedszkole
nie jest obowiązkowe
kanton Uri
1 rok przedszkola
obowiązkowy
kanton Nidwalden
2 lata przedszkola
obowiązkowe
kanton Zurych
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-URI
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-NIDWALDEN
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-ZÜRICH

Jednak zdarza się, że różnica pojawia się na wyższym poziomie. Teraz gdy wszystkie szkoły oparte o system niemiecki mają 6 klas szkoły podstawowej różnica pojawia się poziom wyżej. W kantonie Appenzell Ausserrhoden nauka na 3 szczeblu (odpowiednik polskiego gimnazjum) trwa obowiązkowo tylko 2 lata. To jedyny taki wyjątek.

Siłą rzeczy pomijam tutaj kanton Ticino. Szkoły w tym kantonie oparte są o system włoski, który tak naprawdę bardziej przypomina strukturę 2+5+2+2. Co również daje najczęściej spotykaną w Szwajcarii liczbę 11 lat obowiązkowej nauki.

Przykład:

3 lata gimnazjum
kanton Bazylea-miasto
2 lata gimnazjum
kanton Appenzell Ausserrhoden
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-BASEL-STADT
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-APPENZELL-AUSSERRHODEN

Dla uproszczenia w tekście stosuję nazewnictwo odpowiednie dla polskiego schematu edukacyjnego, ale zaznaczę, że nie chodzi o dosłowne tłumaczenie. Gdy używam polskich określeń chodzi mi odpowiednio o:

  • Kindergarten (przedszkole)
  • Primarstufe (szkoła podstawowa)
  • Sekundarstufe I (gimnazjum)

 

separator

Jeżeli myślicie, że to koniec szkolnych zawiłości, to jako ciekawostkę potraktujcie to zestawienie. Widzicie tu podział i nazewnictwo szkół na trzecim stopniu edukacji. Czyli w Polsce to by było gimnazjum.

nauka-w-Szwajcarii-po-szkole-podstawowej

Tak w Szwajcarii może wyglądać ścieżka edukacyjna po szkole podstawowej. Każde pole z osobną nazwą lub oznaczeniem to różne szkoły. To trochę tak jakby w Polsce już gimnazjum było podzielone na liceum, technikum i szkołę zawodową. Oczywiście w dużym uproszczeniu.

Grafika przedstawia ten sam stopień edukacji w kantonie, w którym mieszkamy (Argowia) i w sąsiadujących kantonach: Lucerna (15 min jazdy do najbliżej mieszkającej koleżanki), Zurych (50 minut jazdy, kanton w którym pracuje mój mąż), Solura (10 minut jazdy do ulubionego sklepu).

Jak myślicie, który schemat obowiązuje u nas? A może ktoś zgadnie, do której z tych szkół po wakacjach pójdzie nas starszy syn Bartek?  :)

 


Schematy pochodzą z materiałów serwisu educa.ch – polecam wszystkim rodzicom, którzy planują przeprowadzkę do Szwajcarii i chcą się więcej dowiedzieć o szwajcarskiej polityce szkolno-przedszkolnej.

Poprzedni wpis
Następny wpis
  • Rae

    W ogóle nie rozumiem co jest napisane w tych tabelkach, więc zgadywanie nie ma sensu To jest język, w którym umiem tylko „Volkswagen das Auto”

    Ale gratulacje dla chłopaków za świetnie zaliczony rok, zwłaszcza dla Bartka, skoro to już koniec jednego etapu

    A jak rozwiązałaś sprawę z nauczycielem?

    • Rae

      A i jeszcze mnie ciekawi – czy Bartuś, jako, że już w sumie skończył szkołę, to też ma ten Projektwoche?

      • Iza

        Nawet ja nie rozumiem wszystkiego, bo to inne kantony, ich nazewnictwo. Chodziło mi o strzelanie w ciemno, znajomość języka i tak tu nic nie pomaga.
        Oczywiście, nie ma zmiłuj. Igorek od poniedziałku ma wakacje, a Bartuś normalnie wstaje i chodzi do szkoły i rano i po obiedzie. Jedyna różnica to brak pracy domowej – dobre i to.
        Nauczyciel w piątek miał używanie, bo w czwartek przegraliśmy z Portugalią, więc oznajmił że wymierzono nam sprawiedliwość. Bartek upiera się, że mamy nic nie robić, bo Igorek jeszcze 2 lata będzie w tej szkole. Mąż chciał złożyć skargę do pani dyrektor, ale prawda jest taka, że nauczycielowi pewnie się upiecze, bo sami nie wiemy czy nie będzie z tego więcej problemów niż pożytku. To wioska, wszyscy się znają, szkoła to raptem 5 klas i tylu nauczycieli. Poza tym, że ja też byłam kąśliwa w piątek, nic więcej raczej się już nie wydarzy.

        • Rae

          Nie, nie, ja naprawdę nie znam niemieckiego Wbrew pozorom robi to różnicę, bo znalazłam sobie na stronie, do której linkowałaś, te tabelki po angielsku

          I teraz mogę obstawić, że Bartuś pewnie pójdzie do Gymnasiale Maturitatsschule czy jak to się pisze

          A z nauczycielem trudna sytuacja, owszem. Sama nie wiem co bym zrobiła. Ech, buc i tyle

          • Iza

            Trafiony zatopiony. Odpowiedź uznana, chociaż to kanton Zurych. U nas ta szkoła inaczej się nazywa, ale to ten sam stopień.

          • Rae

            hehe, znaczy Wasze to ta górna tabelka z ostatniej? Czyli to Gymnasiale Maturitatsschule to odpowiednik Bezirksschule (cokolwiek to znaczy)?

          • Iza

            Tak, nasza tabelka to ta górna. PS. Sama zbyt dokładnie nie wiem co to znaczy, poza tym że mamy powód do dumy.

  • Gaga

    O matko i córko, to jakiś koszmar jest A my tak narzekamy na polskie szkolnictwo

  • Agnieszka Wieczorek

    Wow! Nieźle to wszystko pokręcone. Taka polityka, że w każdym województwie, kantonie czy jak zwał tak zwał, jest inny system nauki wydaje mi się nieco dziwne. No i chyba ludziom to trochę utrudnia zmianę miejsca zamieszkania

  • Paulina Grochowska

    Podchodziłam kilka razy do materiałów z Gemeinde by zrozumieć co i jak. Ciężka sprawa. Póki co grzecznie czekam na wezwanie do szkoły, już w przyszłym roku

    • Iza

      Jeżeli chodzi o szkołę podstawową, to jeszcze nie jest tak źle, a pierwsze zebranie wszystko rozjaśni.

  • Dawid Lasociński/Swiathegemona

    Nie wiem, czy bym ogarnął. Szwajcaria, to jednak wyjątkowy kraj na europejskiej mapie, więc i system szkolnictwa nie mógł być taki sam, jak w innych krajach europejskich. Jestem ciekaw, czy taki system sprawdziłby się jeszcze gdzieś w Europie? Ale tak naprawdę struktura szkolnictwa nie ma wielkiego znaczenia dla kogokolwiek, znaczenie ma jak się uczy.

    • Iza

      Nie mam porównania jak się uczy i naucza gdzieś indziej. Porównując do własnej nauki, myśleliśmy, że tutaj jest niski poziom nauczania, ale w sumie nie wiem jak teraz to wygląda w Polsce. Z drugiej strony, aby zdać do następnej klasy trzeba z kluczowych przedmiotów mieć 4, w sześciostopniowej skali ocen. A w Polsce chyba z 2 przechodzi się do następnej klasy. Większe porównanie mam do międzynarodowej szkoły w Zurychu. Generalnie, nie ma chyba idealnego systemu. Zawsze znajdzie się jakieś „ale”, a i tak chodzi o to, aby dziecko chciało się uczyć i potrafiło robić to samodzielnie.

  • BasiaK

    Wiesz co? Ja się jednak cieszę, że moje dzieci uczyły się w polskim systemie. ::-) Ten szwajcarski wydaje się straaaaasznie skomplikowany . Gdyby coś takiego wprowadzić w Polsce, ludzie protestowaliby na ulicach. Ja chyba też.

    • Iza

      Jak człowiek musi, to różne rzeczy zaakceptuje. Fakt, nie wiem po co tyle równoległych i różnych rozwiązań, ale o dziwo dzieci zmieniają szkoły bez problemu. Pewnie, to rodzice mają większy problem z ogarnięciem tego.

  • Joanna Julia Sokołowska

    Pogubiłam się… „struktura wzorowana na włoskiej: 7+2+2” – w sensie 7 lat przedszkola?

    • Iza

      Bez wchodzenia w szczegóły nazewnictwa, a pokazując 3 pierwsze stopnie edukacji, to ten włoski to 7+2+2, ale tak jak mówiłam, to jest dokładniej 2+5+2+2, czyli 2 lata „przedszkola”