Top

Struktura organizacyjna edukacji obowiązkowej.
Szkoły i przedszkola w Szwajcarii.

Myślę, że dzisiejsza lektura może być interesująca nie tylko w ramach ciekawostek o Szwajcarii, ale również na tle nowo rozgorzałych dyskusji o planowanej w Polsce, ponownej reformie szkolnej. A może tak zastosować szwajcarskie rozwiązanie i niech każde województwo ma własną politykę szkolna-przedszkolną?

 

Wolnoć Tomku w swoim…

 

Wiele razy podkreślałam, że kiedy pada pytanie „jak to wygląda w Szwajcarii?” lepiej zapytać „jak to wygląda w X kantonie?”, a czasami warto także zapytać „jak to wygląda w X gminie?”. Dzisiaj na podstawie kilku schematów chciałam Wam pokazać na czym min. polega autonomia szwajcarskich kantonów.

Powiedzmy, że kantony to takie odpowiedniki polskich województw. Wyobraźcie sobie, że Wasze dziecko chodzi do szkoły w województwie łódzkim. Nauczyciele mówią do niego po polsku. A aby wypełnić obowiązek szkolny, latorośl musi skończyć 6 lat szkoły podstawowej i 3 lata gimnazjum.

A teraz sobie wyobraźcie, że gdy dziecko skończyło szkołę podstawową musicie się przeprowadzić do Gdańska. A tutaj nauczyciele mówią po niemiecku. (Tak nadal mówimy o Polsce). W dodatku szkoła podstawowa skończyła się na 5 klasie. Wyobraziliście to sobie?

A teraz wyobraźcie sobie, że każde województwo, może posługiwać się jednym z trzech różnych języków, a struktura szkolno-przedszkolna zależy od władz województwa i nie jest jednolita dla całego kraju. Daruję Wam zastanawianie się nad różnicami między powiatami.

Mieszkając w Szwajcarii nic nie trzeba sobie wyobrażać. W Szwajcarii to się dzieje. 26 kantonów ustala własną strukturę szkolną na poziomie nauczania obowiązkowego (obligatorisch), gwarantowanego przez państwo.

 

Dlatego mając dzieci, które chcemy posłać do szwajcarskiej szkoły czy przedszkola (nie mówię o prywatnych i międzynarodowych placówkach) warto sprawdzić jak wygląda struktura i obowiązek szkolny w danym kantonie, a nawet dokładniej – w miejscu planowanego zamieszkania.

 

przedszkole i szkoła nauka w Szwajcarii

 

W jakim języku nauczają w szwajcarskiej szkole?

Kryterium – język kantonu. To taki język będzie językiem wykładowym. Chociaż w Szwajcarii obowiązują cztery języki urzędowe, zasadniczo kantony dzielą się na niemieckojęzyczne, francuskojęzyczne i włoskojęzyczne.

Przykład:

język niemiecki
kanton Berno
język francuski
kanton Vaud
język włoski
kanton Ticino
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-BERN
SYSTÈME-ÉDUCATIF-DU-CANTON-DE-VAUD
SISTEMA-EDUCATIVO-DEL-CANTONE-TICINO-

Pocieszający jest zapewne fakt, że w aż 21 kantonach znajdziemy „państwowe” szkoły i przedszkole, gdzie językiem wykładowym jest język niemiecki.

Ale uwaga! W Szwajcarii mamy trzy kantony dwujęzyczne. W kantonach: Berno, Fryburg i Valais nie mogli się zdecydować czy wybrać język niemiecki czy francuski. Dlatego nauka w szkołach może się odbywać w jednym z tych dwóch języków. Trzeba zatem przyjrzeć się konkretnej gminie!

 


Ile lat trwa szkoła podstawowa w Szwajcarii?

Kryterium – struktura, tzn. ilość lat nauki na poszczególnych szczeblach w ramach kształcenia obowiązkowego. Czyli prościej – ile klas trzeba skończyć na danym poziomie. Dla uproszczenia szczeble te nazwijmy: przedszkole (kolor różowy na schemacie), szkoła podstawowa (kolor żółty), gimnazjum (kolor beżowy).

Układ lat na poszczególnych szczeblach nauki przedstawia się następująco:

  • struktura wzorowana na niemieckiej: 2+6+3
  • struktura wzorowana na francuskiej: 4+4+3
  • struktura wzorowana na włoskiej: 7+2+2

Przykład:

system niemiecki
kanton Solura
system francuski
kanton Genewa
system włoski
kanton Ticino
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-SOLOTHURN
SYSTÈME-ÉDUCATIF-DU-CANTON-DE-GENÈVE
SISTEMA-EDUCATIVO-DEL-CANTONE-TICINO-

W tym przypadku ważna, a dla niektórych pocieszająca (lub odwrotnie) może być taka statystyka:

  • Ticino to jedyny kanton z systemem i językiem włoskim,
  • tylko w 6 kantonach (Fryburg, Genewa, Jura, Neuchatel, Vaud, Valais) obowiązuje system francuski,
  • w 19 kantonach zastaniemy modyfikacje systemu niemieckiego.

We wszystkich kantonach z systemem niemieckim szkoła podstawowa ma 6 klas! Co do niedawna nie było wcale oczywiste. Np. w naszym kantonie dopiero od dwóch lat mamy 6 stopniową szkołę podstawową. Wcześniej nauka kończyła się na klasie 5.

 

Ile lat trzeba się uczyć w Szwajcarii?

Kryterium – obowiązkowa ilość lat nauki. W Szwajcarii większość kantonów zapewnia i zobowiązuje do 11 lat edukacji. Są jednak kantony, w których obligatoryjna nauka trwa 9 lub 10 lat. Różnice wynikają zazwyczaj z faktu, czy nauka w przedszkolu traktowana jest jako obowiązkowa.

Przykład:

przedszkole
nie jest obowiązkowe
kanton Uri
1 rok przedszkola
obowiązkowy
kanton Nidwalden
2 lata przedszkola
obowiązkowe
kanton Zurych
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-URI
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-NIDWALDEN
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-ZÜRICH

Jednak zdarza się, że różnica pojawia się na wyższym poziomie. Teraz gdy wszystkie szkoły oparte o system niemiecki mają 6 klas szkoły podstawowej różnica pojawia się poziom wyżej. W kantonie Appenzell Ausserrhoden nauka na 3 szczeblu (odpowiednik polskiego gimnazjum) trwa obowiązkowo tylko 2 lata. To jedyny taki wyjątek.

Siłą rzeczy pomijam tutaj kanton Ticino. Szkoły w tym kantonie oparte są o system włoski, który tak naprawdę bardziej przypomina strukturę 2+5+2+2. Co również daje najczęściej spotykaną w Szwajcarii liczbę 11 lat obowiązkowej nauki.

Przykład:

3 lata gimnazjum
kanton Bazylea-miasto
2 lata gimnazjum
kanton Appenzell Ausserrhoden
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-BASEL-STADT
BILDUNGSSYSTEM-KANTON-APPENZELL-AUSSERRHODEN

Dla uproszczenia w tekście stosuję nazewnictwo odpowiednie dla polskiego schematu edukacyjnego, ale zaznaczę, że nie chodzi o dosłowne tłumaczenie. Gdy używam polskich określeń chodzi mi odpowiednio o:

  • Kindergarten (przedszkole)
  • Primarstufe (szkoła podstawowa)
  • Sekundarstufe I (gimnazjum)

 

separator

Jeżeli myślicie, że to koniec szkolnych zawiłości, to jako ciekawostkę potraktujcie to zestawienie. Widzicie tu podział i nazewnictwo szkół na trzecim stopniu edukacji. Czyli w Polsce to by było gimnazjum.

nauka-w-Szwajcarii-po-szkole-podstawowej

Tak w Szwajcarii może wyglądać ścieżka edukacyjna po szkole podstawowej. Każde pole z osobną nazwą lub oznaczeniem to różne szkoły. To trochę tak jakby w Polsce już gimnazjum było podzielone na liceum, technikum i szkołę zawodową. Oczywiście w dużym uproszczeniu.

Grafika przedstawia ten sam stopień edukacji w kantonie, w którym mieszkamy (Argowia) i w sąsiadujących kantonach: Lucerna (15 min jazdy do najbliżej mieszkającej koleżanki), Zurych (50 minut jazdy, kanton w którym pracuje mój mąż), Solura (10 minut jazdy do ulubionego sklepu).

Jak myślicie, który schemat obowiązuje u nas? A może ktoś zgadnie, do której z tych szkół po wakacjach pójdzie nas starszy syn Bartek?  :)

 


Schematy pochodzą z materiałów serwisu educa.ch – polecam wszystkim rodzicom, którzy planują przeprowadzkę do Szwajcarii i chcą się więcej dowiedzieć o szwajcarskiej polityce szkolno-przedszkolnej.

Poprzedni wpis
Następny wpis
Something is wrong.
Instagram token error.
Load More